Ezintasun iraunkor partzialaren, osoaren eta absolutuaren arteko desberdintasunak

Ezintasun iraunkorretan, langileek ezin dute lehen gauzatzen zuten lanarekin jarraitu. Oro har, langile bat honako kasu hauetan egoten da ezintasun iraunkorrean:

  • Gaixotasun, lesio edo osasunaren nahasmendu bat duenean, edo muga fisiko larriak eta ustez iraunkorrak jasaten dituenean, horiek lan egiteko gaitasuna murrizten edo kentzen badiote.

Pertsona horrek honako hau jasotzeko eskubidea izango du:

  • Prestazio ekonomiko bat, arestian aipatutako arrazoien eraginez galdu dituen soldata-errentak eta profesionalak estaltzeko.

Ezintasun iraunkorrak hainbat gradutan banatzen dira, lan-jardueran jasandako lan-errendimenduaren murrizketa ehuneko zenbatekoa den kontuan hartuta. Honako gradu hauek daude:

  • Partziala: Eragindako pertsonaren errendimendua gutxienez % 33 murrizten denean. 24 hilabetetako kalte-ordaina.
  • Osoa: Bere lanbideko eginkizun nagusiak betetzea galarazten dio langileari, baina beste lanbide bat gauzatu dezake. Oinarri arautzailearen % 55eko edo % 75eko biziarteko pentsioa.
  • Absolutua: Edozein profesio edo lanbide betetzea galarazten dio langileari. Oinarri arautzailearen % 100eko biziarteko pentsioa.
  • Baliaezintasun handia: Guztiz ezgaitzen du langilea, eta beste pertsona baten laguntza behar du eguneroko jardueretarako. Oinarri arautzailearen % 100eko biziarteko pentsioa gehi osagarri bat.

Langile autonomoen kasuan:

  • Prestazio hori jaso dezakete, beren kotizazioetan lan-istripu eta laneko gaixotasunengatiko estaldurak barne hartu badituzte.Ezintasun iraunkorrak hainbat gradutan banatzen dira

Berdinak al dira ezintasun iraunkor guztiak?

  • Ezgaitasun partziala, osoa, absolutua eta baliaezintasun handia.
  • Langileak bere lanbidean jarduteko jasan duen gaitasunaren murrizketa ehuneko zenbatekoa den kontuan hartuta zehazten dira.

Ezintasun iraunkor partziala

Honako hau izango litzateke ohiko lanbidean jarduteko ezintasun iraunkor partziala:

  • Ezintasun iraunkor osora iritsi gabe, langileari lan egiteko errendimendua gutxienez % 33 murrizten zaio, baina funtsezko eginkizunak bete ditzake.
  • Autonomoak prestazio ekonomiko bat jasotzeko eskubidea izango du, eta kalte-ordaina ordainketa bakar baten bidez ordainduko zaio.
    • 24 hilabetetako soldata, kontingentzia profesionalengatiko oinarri arautzailea kontuan hartuta, betiere baldintza jakin batzuk betetzen baditu (erretiratzeko adin arrunta beteta ez izatea, alta-egoeran edo harekin parekatutako egoera batean egotea, eta gutxieneko denbora-tarte batean kotizatu izana).
  • Dena den, Autonomoen Araubidean ez da horrelakorik barne hartzen egoera hori istripu arrunt batek edo gaixotasun arrunt batek eragin badu.
  • Gainera, eta beste graduetan ez bezala, ez du iraungitzen laneko kontratua edo enpresa-jarduera: bateragarria da edozein lan-jarduerarekin, kalte-ordaina kobratu daiteke eta lan berarekin jarraitu dezake.

Ezintasun iraunkor osoaren eta absolutuaren kontzeptua

Honako hau izango litzateke ohiko lanbidean jarduteko ezintasun iraunkor osoa:

  • Bere lanbideko eginkizun nagusiak betetzea galarazten dio langileari, baina beste lanbide bat gauzatu dezake.
  • Gradu honen barruan, egoera kualifikatu gisa kalifika daiteke honako egoera hauetan:
    • Onuradunak 55 urte baino gehiago dituenean, edo lanbide berri bat aurkitzeko zailtasuna eragiten duten egoera profesionalak, pertsonalak edo soziolaboralak daudenean.

Honako hau izango litzateke ohiko lanbidean jarduteko ezintasun iraunkor absolutua:

  • Edozein profesio edo lanbide betetzea galarazten dio langileari.

Bi egoera horiek baliaezintasun handiko egoera gisa kalifika daitezke, galera anatomiko edo funtzionalez gain, bizitzako funtsezko ekintzetarako beste pertsona baten laguntza behar dutenean.

Prestazioaren zenbatekoa ezintasun iraunkor osoan eta absolutuan

  1. Oinarri arautzailea zehazten da, eta hori babestutako egoeraren gertakizun arrunten edo profesionalen araberakoa izaten da.
  2. Ehuneko bat aplikatzen da, pentsioaren zenbateko zehatza finkatzeko helburuarekin.
  • Ezintasun iraunkorra gaixotasun arrunt baten ondorioa bada, langileak gutxieneko kotizazio-aldi bat frogatu beharko du, bere adinaren arabera. Ezintasuna laneko gaixotasun edo istripu batek eragin badu, ez da gutxieneko kotizazio-aldirik eskatzen pentsioa eskatu ahal izateko.
  • Ezintasun iraunkor osoaren kasuan, langileak bizi osorako pentsio bat jaso ahal izango du, oinarri arautzailearen % 55ekoa.
  • Pentsiodunak 60 urte baino gutxiago baditu, prestazioa ordainketa bakar batean ordain diezaiotela eska dezake, kalte-ordain baten gisa, betiere norberaren konturako jarduera bat egin behar duela egiaztatzen badu.
  • Ezintasun iraunkorra absolutu gisa kalifikatzen bada, oinarri arautzailearen % 100eko pentsioa emango zaio.

Ezintasun kualifikatuen kasuan (jasaten dituen gaitzen eraginez beste lanbide bat lortzeko arazoak dituela egiazta dezakeenean), ehuneko aplikagarria % 75era handitu daiteke.

Bi kasuetan, hau da, ezintasun iraunkor osoan (% 55ekoa, edo % 75ekoa, kualifikatua bada) edo absolutuan (% 100ekoa), baliaezintasun handiko osagarri bat jaso daiteke horretarako baldintzak betetzen badira.

Ohiko lanbidea

  • Ezgaitzen duen gaitza gertatu aurretik langileak betetzen zituen funtzioak.
  • Ezintasuna istripu batek (lanekoa izan ala ez) eragin badu, langileak istripua izan aurretik betetzen zituen funtzioak hartuko dira ohiko lanbidetzat.
  • Gaixotasun arrunten edo laneko gaixotasunen kasuan, ezintasun iraunkorra eragin duen aldi baterako ezintasuna gertatu aurreko hamabi hilabeteetan betetzen zuen lanbidea hartuko da ohiko lanbidetzat.

Alta edo harekin parekatutako egoera eskatzeko desberdintasunak

Oro har, pentsioa jaso ahal izateko afiliazioa eta alta edo harekin parekatutako egoera eskatzen dira.

  • Ezintasun iraunkor absolutuaren kasuan, baldintza horrez gain, eskubide hori jaso ahal izango du, guztira, 15 urtez kotizatu izana frogatzen badu, betiere horietatik 3 azken 10 urteetan kotizatu badira.
  • Kasu berezi horietan, pentsioaren oinarri arautzailea zehazteko modu berezi bat finkatzen da.

Ezintasun iraunkorragatiko prestazioaren gutxieneko zenbatekoen taula

BALIAEZINTASUN HANDIA                       €/HILEAN €/URTEAN
Ezkontidea kargura 1.253,70 17.551,80
Ezkontiderik gabe (pertsona bakarreko familia-unitatea) 1.016,10 14.225,40
Kargura EZ duen ezkontidea 964,40 13.501,60
ABSOLUTUA / 65 URTE €/HILEAN €/URTEAN
Ezkontidea kargura 835,80 11.701,20
Ezkontiderik gabe (pertsona bakarreko familia-unitatea) 677,40 9.483,60
Kargura EZ duen ezkontidea 642,90 9.000,60
GUZTIRA 60-64 URTE                       €/HILEAN €/URTEAN
Ezkontidea kargura 783,60 10.970,40
Ezkontiderik gabe (pertsona bakarreko familia-unitatea) 633,70 8.871,80
Kargura EZ duen ezkontidea 599,00 8.386,00
GAIXOTASUN ARRUNTA GUZTIRA 60 URTE €/HILEAN €/URTEAN
Ezkontidea kargura 421,40 5.899,60
Ezkontiderik gabe (pertsona bakarreko familia-unitatea) 421,40 5.899,60
Kargura EZ duen ezkontidea 417,00 5.838,00

 

Azken berriak

Soldata erregistratzeko betekizun berria

Langilerik baduzu kontratupean, soldata-erregistro bat ere bete beharko duzu Azken hilabeteotan asko hitz egin da lanaldiaren erregistroa osatzeko betebeharrari buruz,...