Autonomoen eta enpresen BEZa

Espainiako zerga-sistemako hiru zerga nagusietako bat da Balio Erantsiaren gaineko Zerga (BEZa), Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergarekin (PFEZrekin) eta Sozietateen gaineko Zergarekin batera.

Hori dela eta, enpresarientzat beharrezkoa da BEZaren alderdirik garrantzitsuenak ezagutzea. Artikulu honetan, BEZaren funtzionamenduari buruzko gida bat eskaintzen dizugu: zer den, zenbat mota dauden, zein diren zerga ordaintzeko modu desberdinak eta zer betebehar ditugun Ogasunarekin.

Gogorarazten dizugu, gainera, abenduan doako mintegi bat antolatuko dugula autonomoen eta enpresa txikien zergei buruz.

Zer da BEZa?

BEZa zeharkako zerga bat da, ondasun eta zerbitzuen gaineko kontsumoaren gainean ordaintzen dena.

Honako hau da zeharkako zergen ezaugarri nagusia: zerga zuzenak ez bezala, ez daude zergadunen ezaugarri pertsonalen mende, kontsumitutako produktuaren mende baizik. Hau da, ez dira zergadunen errentaren araberakoak, berak egiten duen kontsumoaren araberakoak baizik. Gainera, eragile ekonomiko batek biltzen du zerga (enpresak eta enpresariak), nahiz eta hori, oro har, zerga-karga jasaten duena ez izan. Hala, BEZaren zeharkako izaerari esker, produkzio-kateko enpresa edo autonomo bakoitzak hurrengo mailara eramaten du bere BEZa, azken kontsumitzailearengana heldu arte, horrek ordaintzen baitu zerga azkenean.

Hau da, autonomo eta enpresek ondasun edo zerbitzuen salmentara eramaten dute BEZa (erosleek ordain dezaten), eta erosketan jasaten dute (autonomoek edo enpresek berek ordaintzen dute). Ogasunaren aurrean, horrek esan nahi du enpresariei ordaindu behar zaiela zerga. Haientzat, berriz, gastu kengarria da.

Zer kargatzen du BEZak?

Enpresariek eta profesionalek beren jardueraren bidez emandako ondasun eta zerbitzuak kargatzen ditu BEZak.
Horrez gain, Europar Batasuneko erosketetan eta ondasunen inportazioan ere aplikatzen da. Inportazioetan, hain zuzen, desberdina da BEZa, Europar Batasuneko herrialde bateko salatzaileari erosten zaion ala ez.

BEZ motak

Ia produktu eta zerbitzu guztietan aplikatzen da BEZa, oso gutxi dira zerga horren kargarik ez dutenak. Partikularrei etxebizitzak alokatzea edo aseguruak dira horietako batzuk.

Oro har, zenbat eta oinarrizkoagoa izan produktuaren beharra, orduan eta BEZ txikiagoa aplikatzen zaio. Hona hemen gaur egun indarrean dauden BEZ motak:

BEZ orokorra (% 21)

Izenak dioen bezala, produktu eta zerbitzu guztiei aplikatzen zaien ehuneko lehenetsia da.

BEZ murriztua (% 10)

Oinarrizko produktu eta zerbitzuei aplikatzen zaie, hala nola elikagaiei (batzuei supermurriztua aplikatzen zaie), bidaiarien garraioari, ostalaritzari, etxebizitzari eta abarri.

BEZ supermurriztua (% 4)

Premia biziko produktutzat hartzen direnei aplikatzen zaie, esaterako elikagai batzuei (ogiari, esneari, arrautzei, frutei, barazkiei, zerealei, gaztari eta abarri). Era berean, medikamentuei, liburuei, prentsari eta babes publikoren bat duten etxebizitzei ere aplikatzen zaie.

BEZetik salbuetsitako produktu eta zerbitzuak

Berez BEZ mota bat ez bada ere, laugarren talde bat bereiz daiteke zerga horretan: BEZetik salbuetsitako produktu eta zerbitzuak, hau da, zerga ordaintzeko beharrik eragiten ez dutenak. Horrek esan nahi du produktu eta zerbitzu horien salmenta-prezioari ez zaiola erantsiko BEZa. Ez dira, beraz, gainerako produktuak bezalakoak alde horretatik.

Horietako batzuk dira aseguruak, profesional mediko eta osasun-zerbitzu jakin batzuen laguntza eta irakaskuntza (azken kasu horretan, ñabardura batzuekin).

Kanarietako IGICa

Espainiako lurralde osoan aplikatzen da BEZa, salbu eta Kanarietan, Ceutan eta Melillan. Leku horietan araubide berezia dute. Hala, Kanarietan BEZaren aldaera bat dute: IGIC (Kanarietako Zeharkako Zerga Orokorra) deritzona. Zerga horrek berezko tasak ditu.

BEZ araubideak

BEZak araubide orokor bat eta araubide berezi batzuk ditu. Araudi orokorra aplikatzen da araudi bereziak aplikatzerik ez dagoenean, haiei uko egiten zaienean edo haietatik baztertuta geratzen denean. Araubide orokorra aplikatzen ez den egoera horietako bat hau da: jarduera salbuetsita egotea.

Araubide orokorra

Araubide horretan dauden enpresariek eta enpresek dagokion BEZ tasa fakturatu behar diete euren bezeroei (% 21, % 10 edo % 4), produktu edo zerbitzu bat saltzen dietenean. Haiei ere, dagokion BEZa jasanaraziko diete euren hornitzaileek. Ogasunaren ondoreetarako, kalkulatu behar da sortutako edo jasanarazitako BEZaren (bezeroek ordaintzen dutenaren) eta jasandako BEZaren (hornitzaileek aplikatzen dutenaren) arteko aldea.

Hileko edo hiru hilean behingo aitorpenean (303 modeloko inprimakiaren bidez) kalkulatu behar dugu jasanarazitako BEZaren eta jasandako BEZaren arteko alde hori. Aitorpen horrek bi emaitza eman diezazkiguke:

Negatiboa: aitorpena noiz egiten den, zenbatekoa gorde egingo dugu etorkizunean positiboak ateratzen diren aitorpenak konpentsatzeko, edo, urteko aitorpena bada, zenbatekoa itzultzeko eska diezaiokegu Ogasunari.

Positiboa: likidazioaren emaitza positiboa bada, dagokion zenbatekoa ordaindu behar diogu Ogasunari.

Araubide bereziak

Honako hauek dira ohikoenak: baliokidetasun-errekargua; araubide erraztua, eta nekazaritza, abeltzaintza eta arrantzaren araubide berezia. Halere, badira beste batzuk:

• Erabilitako ondasun, arte-objektu, antzinako gauza eta bilduma-objektuen araubide berezia.
• Bidaia-agentzien araubide berezia.
• Inbertsioko urrearekin egiten diren eragiketei aplikatu beharreko araubide berezia.
• Telekomunikazio-, irrati- eta telebista-zerbitzuei nahiz baliabide elektronikoen bidez egiten diren zerbitzuei aplikatu beharreko araubide bereziak.
• Kutxa-irizpidearen araubide berezia.

Ondoren, baliokidetasun-errekarguaren araubide berezia eta araubide erraztua azalduko dizkizugu.

Baliokidetasun-errekargua

Baliokidetasun-errekarguaren araubide berezia Pertsona Fisikoen Errentaren gaineko Zergan (PEFZn) errenta-eratxikipeneko araubideko pertsona fisiko edo erakundeak diren txikizkako merkatariei aplikatzen zaie (sozietate zibil gisa edo ondasun-erkidego gisa).

Araubide horri esker, BEZa era erraztuan eraman daiteke eta ez da hiru hilean behingo BEZ aitorpenik aurkeztu behar (Europar Batasunaren barruko erosketak egiten direnean izan ezik), ezta urteko laburpenik ere. Horrez gain, eragiketa bakoitzaren faktura zehaztua ere ez da egin behar: nahikoa da zenbateko gordina (hau da, BEZa barne duena) jasotzen duen erosketa-tiketa aurkeztea.

Halere, Ogasunak salbuespen batzuk egiten ditu araubide horretan, hala nola bitxien salerosketa, motordun ibilgailuena, larru naturaleko jantziena, arte-objektuena, antzinako eta bigarren eskuko gauzena eta abarrena.

Artikulu honetan, araubide horren funtzionamendua azalduko dizugu zehatz-mehatz.

Araubide erraztua

Modulukako araubidea ere esaten zaio. BEZ araubide horren ezaugarri nagusia hauxe da: urteko gutxieneko kuota bat kalkulatzen da, zeinaren arabera hiru hilean behingo sarrera finkoak egingo diren. Horrek nahikotxo errazten du BEZ aitorpenaren tramitea. Izan ere, zenbateko finko bat likidatuko da, benetako salmentak eta fakturazioa edozein direla ere. Halere, ekitaldiaren bukaeran, azken zenbatekoa erregularizatu egin beharko da, hau da, ekitaldian zehar izandako negozio-bolumen erreala doitu behar da.

Honako baldintza hauek betetzen dituztenei aplikatzen zaie araubidea:

• PFEZn errentak eratxikitzeko araubidean dauden pertsona fisikoak edo erakundeak izatea. Azken kasu horretan, bazkideek, jaraunsleek, erkideek edo partaideek pertsona fisikoak izan behar dute.
• Haien jarduera bakoitza BEZaren araubide berezi erraztuaren indizeak eta moduluak onartzen dituen arauaren barruan egotea, eta arauak jarduera bakoitzerako ezarritako mugak ez gainditzea.
• Aurreko urteko sarrera- eta erosketa-bolumenak araudian finkatutako gehieneko mugak ez gainditzea.
• Araubide horren aplikazioari esanbidez edo isilbidez uko ez egitea.

Oro har, araubide horretako BEZaren likidazioa honela zehaztuko da: jarduera horretako «eragiketa korronteen bidez sortutako kuoten» eta «eragiketa korronteen bidez jasandako kuoten» arteko aldea kalkulatuz. Edonola ere, ordaindu beharreko gutxieneko zenbateko bat egongo da. Zenbateko hori ekitaldirako indize eta moduluak zehazten dituen arauak finkatuko du.

Araubide erraztuan, ekitaldiaren bukaeran zehazten da BEZaren likidazioaren emaitza. Halere, enpresariak edo profesionalak konturako sarrera egin behar du hiru hilean behin.

Nork aurkeztu behar ditu BEZaren aldizkako aitorpenak?

BEZaren eraginpeko jardueraren bat betetzen duten enpresa edo enpresa guztiek aurkeztu behar dituzte BEZ aitorpenak, salbu eta salbuetsitako jarduerak betetzen dituztenek eta baliokidetasun-errekarguan betetzen dituztenek.

Azken berriak

Soldata erregistratzeko betekizun berria

Langilerik baduzu kontratupean, soldata-erregistro bat ere bete beharko duzu Azken hilabeteotan asko hitz egin da lanaldiaren erregistroa osatzeko betebeharrari buruz,...